باورهای شناخت شناسی و مدل های آن

شناختxad شناسی[۱] حوزهxadای از فلسفه است که به بررسی ماهیت دانش پرداخته و چگونگی قضاوت و ارزیابی یافتهxad های علمی را مورد مطالعه قرار میxadدهد. امروزه روانشناسان به این حوزه علاقهxad مند شدهxad اند و به بررسی باورهای شناختxad شناسی افراد (عقاید آنان در مورد دانش و دانستن) می_xadxadپردازند و سعی میxadکنند به سؤالاتی از این قبیل که باورهای افراد در مورد ماهیت دانش و دانستهxad هایشان چیست؟ این باورها تحت تأثیر چه عواملی قرار میxadگیرند و به چه میزان بر فرآیندهای شناختی و انگیزشی از جمله اهداف پیشرفت تأثیر میxadگذارند؟ پاسخ دهند.

پیاژه[۲] (به نقل از هوفر[۳] و پینتریچ[۴]، ۱۹۹۷) از واژه شناختxad شناسی ژنتیک برای توصیف نظریهxad ی رشد هوشی خود استفاده کرد که خود نقطه xadی شروعی برای پیوند فلسفه و روانشناسی بود. این مسئله گام مهمی در رشد روانشناسی شناختی در دوران غلبه xadی رفتارگرایی، که دانستن را از یادگیری جدا میxadکردند، به شمار میxad آمد (کولبرگ[۵]، به نقل از هوفروپینتریچ، ۱۹۹۷).

در این مسیر، کوشش های پری[۶] (به نقل از هوفر و پیتریچ، ۱۹۹۷) جهت فهم نحوهxad ی تفسیر یادگیرندگان از تجارب آموزشی خود، منجر به پیدایش اولین نظریهxad های شناختxad شناسی در حوزهxadی روانشناسی شد. پری در جریان کار خود به بررسی ماهیت دانش[۷] و ماهیت دانستن[۸] پرداخت. در مورد ماهیت دانش او قطعیت دانش[۹] را مطرح کرد و برای آن طیفی مابین مطلق گرایی تا نسبی گرایی وابسته به بافت[۱۰] در نظر گرفت.

در مورد ماهیت دانستن هم به بیان منبع دانش[۱۱] پرداخت و آن را به منابع قدرت بیرونی و درونی (خود فرد)[۱۲] تقسیم کرد. در واقع قصد او از این تقسیمxad بندی ها این بود که ببیند دانشجویان چگونه تجارب آموزشی خود را تفسیر میxadکنند،آیا دیدی صحیح و غلط (ثنویxadگرایی) به مطالب علمی دارند یا بنا به شرایط صحت دانش موجود را مورد بررسی قرار میxadدهند.

همچنین منبع دانشی (بیرونی/ درونی) که دانشجویان برای خود در نظر می_xadگیرند، مشخص کننده xadی نظر آنان در مورد یکسان بودن دانستن و یادگیری است. هنگامی که دانشجویان معتقد به قدرت بیرونی هستند، فرایند یادگیری را جدا از دانستن میxadدانند، اما هنگامی که منبع دانش را درون خود میxad پندارند، در واقع دانستن و یادگیری را یکی در نظر میxadگیرند.

مدلهای شناختxad شناسی

۱-مدل شناخت xadشناسی پری، بلنگی و ماگلدا

در اواخر دهه ۱۹۶۰ پری (۱۹۶۸) به علت تحقیق در مورد رشد باورهای شناخت xadشناسی شهرت یافت. او بر اساس مصاحبهxadها و پرسشنامهxad های انجام شده بر روی دانشجویان کارشناسی دانشگاه هاروارد نظریهxadی خود را بنا نهاد. پری بیان داشت دانشجویانی که به دانشگاه وارد میxadشوند، معتقدند، دانش امری ساده و قطعی است که توسط یک مرجع قدرت علمی مشخص میxadشود، در حالیxadکه با گذشت زمان اکثر دانشجویان سال آخر و دورهxad های تکمیلی به این باور میxadرسند که دانش امری پیچیده است ودلیل قبول آن نه گفتهxad های مرجع علمی بلکه دلیل و مدرک قابل قبول و محکم میxadباشد.

منبع مقاله باورهای شناخت شناسی و مدل های آن